nawigacja 

  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 

budżet Działalnść lobbingowa Dziennik Urzędowy fundusze strukturalne kierownictwo kontakt leki majątek Minister Zdrowia MZ Narodowy Fundusz Zdrowia NFZ ogłoszenia Podsekretarz Stanu praca Program prac legislacyjnych projekt przetarg recepta refundacja refundowane regulamin rozporządzenie Sekretarz Stanu statut Świadczenia gwarantowane Świadczenia wysokospecjalistyczne zamówienia publiczne zdrowie

   Ogłoszenia 
 

INFORMACJA o przekształceniach własnościowych w sektorze ochrony zdrowia, przeprowadzonych decyzją jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 – 2008(I półrocze)



Wstęp

Pomimo braku przepisów pozwalających na bezpośrednie przekształcenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, proces przekształceń własnościowych w sektorze ochrony zdrowia postępuje. Szpitale, oddziały szpitalne, zakłady lecznictwa ambulatoryjnego oraz inne jednostki działające w strukturach publicznych zakładów opieki zdrowotnej sukcesywnie zmieniają formę organizacyjno-prawną z publicznej na niepubliczną. Tworzenie niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej w oparciu o istniejące ustawy samorządowe: ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.), ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590, z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89) - jest jednym z powszechnie stosowanych sposobów zmiany formy organizacyjno-prawnej.

Tworzenie, przekształcenie i likwidacja publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze rozporządzenia lub uchwały podmiotu, który utworzył zakład, czyli w większości przypadków właściwej jednostki samorządu terytorialnego (art. 36 ustawy o zoz).

W chwili likwidacji sp zoz jego zobowiązania i należności stają się zobowiązaniami i należnościami podmiotu tworzącego zakład. Podmiot ten decyduje o dalszym wykorzystaniu majątku np. o jego przekazaniu (dzierżawie, sprzedaży) innemu podmiotowi w celu utworzenia i prowadzenia niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej.



I.

Informacja o przekształceniach własnościowych w sektorze ochrony zdrowia podjętych decyzją jednostek samorządu terytorialnego na przestrzeni lat 1999-2008 (I półrocze)*

Dla uzyskania obrazu przebiegu procesu przekształceń własnościowych, Ministerstwo Zdrowia wystosowało ankietę do wojewodów, której wyniki pozwoliły na oszacowanie skali przekształceń od 1999 r. oraz na obserwowanie dynamiki tych procesów.

W Polsce funkcjonuje 2 581 publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w tym: 665 zakładów stacjonarnych oraz 1 916 zakładów ambulatoryjnej opieki zdrowotnej. Wśród nich działa 1 635 samodzielnych publicznych zoz, w tym:
- 634 szpitali,
- 1001 zakładów lecznictwa ambulatoryjnego.
Od 1999 r. uchwałą jednostek samorządu terytorialnego przez likwidację sp zoz „przekształcono” 280 jednostek i komórek organizacyjnych zakładów, w tym:
- 65 szpitali,
- 165 zakładów lecznictwa ambulatoryjnego,
- 50 oddziałów szpitalnych.
Zmiany własnościowe w sektorze ochrony zdrowia podejmowane były na wszystkich szczeblach samorządu terytorialnego. Największą inicjatywę przekształceń własnościowych wykazywały miasta oraz powiaty. Podmioty te zlikwidowały 194 jednostki i komórki organizacyjne sp zoz (w tym 49 szpitali, 38 oddziałów szpitalnych, 107 zakładów lecznictwa ambulatoryjnego) powołując w to miejsce jednostki niepubliczne. Znacznie niższą aktywność odnotowano w zakładach utworzonych przez gminy i sejmiki województw. Ich udział w procesie zmian własnościowych był niższy, bowiem stanowił 28% jednostek objętych procesem przekształceń własnościowych w latach 1999-2008 (I półrocze). Gminy i sejmiki województw podjęły uchwałę o zmianie formy własności w 16 szpitalach, 10 oddziałach szpitalnych i 53 zakładach lecznictwa ambulatoryjnego.



Źródło: Dane Urzędów Wojewódzkich, Wojewódzkich Centrów Zdrowia Publicznego, zakładów opieki zdrowotnej
Dominującą rolę w procesie przekształceń własnościowych odgrywały miasta. Tam najczęściej formę prowadzenia działalności zmieniały zakłady lecznictwa ambulatoryjnego. Od 1999 roku na terenie miast przekształcono 33% zakładów ambulatoryjnych, 3% oddziałów szpitalnych oraz 2,5% szpitali w stosunku do wszystkich jednostek objętych procesem przekształceń własnościowych. W podobnym tempie przebiegały przekształcenia w powiatach. Obejmowały one zmiany własnościowe także oddziałów szpitalnych, szpitali, jak i zakładów lecznictwa ambulatoryjnego. Tam w przeciwieństwie do miast dynamiczniej przebiegał proces przekształceń własnościowych w zakładach lecznictwa stacjonarnego. Formę prowadzenia działalności zmieniło – 15% szpitali i 10% oddziałów szpitalnych. Rzadziej „przekształceniom” podlegały zakłady lecznictwa ambulatoryjnego (7%). Sejmiki województw najczęściej podejmowały decyzje o zmianie formy organizacyjno-prawnej szpitali, gminy z oczywistych względów – prawie nie posiadają jednostek lecznictwa stacjonarnego - częściej decydowały o zmianach własnościowych zakładów ambulatoryjnych.

Od 1999 do czerwca 2008 roku, decyzją samorządów terytorialnych proces przekształceń własnościowych objął 65 szpitali, co stanowi 9,7% (wzrost o 1,4 p. proc. w porównaniu do 2007 r.) wszystkich publicznych szpitali w Polsce. Wzrost liczby szpitali zmieniających formę prowadzenia działalności z publicznej na niepubliczną zauważalny był od 2007 roku – od tego czasu przekształceniu uległo 20 szpitali. Najwięcej decyzji o zmianach własnościowych jednostek szpitalnych zapadło w województwach: dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim i lubuskim. Często zmianom własnościowym ulegały wyodrębnione organizacyjnie oddziały szpitalne. Od 2001 r. formę prowadzenia działalności zmieniło 50 oddziałów. Najwięcej oddziałów (10) „przekształcono” w 2003 roku. Z chęcią zmiany w tym zakresie przeprowadzały województwa: wielkopolskie, łódzkie, śląskie i małopolskie. Skalę „przekształceń” szpitali oraz oddziałów szpitalnych prezentują załączniki nr 1 i 2. Reasumując, największe tempo przekształceń odnotowano w zakładach lecznictwa ambulatoryjnego. Na przestrzeni badanych lat 165 zakładów lecznictwa ambulatoryjnego zmieniło formę własności z publicznej na niepubliczną. Duże nasilenie miało miejsce w 2005 r. w województwach: śląskim, łódzkim, małopolskim i świętokrzyskim. W tym czasie „przekształcono” 44 zakłady ambulatoryjne. W kolejnych latach dynamika przekształceń tych zakładów była zróżnicowana. Szczegółowe dane dotyczące zmian własnościowych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej obrazuje załącznik nr 3.

Zmian własnościowych w sektorze ochrony zdrowia na przestrzeni lat 1999-2008 (I półrocze) nie zanotowano w 3 województwach: mazowieckim, podkarpackim i zachodniopomorskim. Badania danych statystycznych urzędów wojewódzkich oraz wojewódzkich centrów zdrowia publicznego dowodzą, iż niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej najczęściej powoływane były przez podmioty funkcjonujące w formie spółek osobowych i kapitałowych spółek prawa handlowego. Większość niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej powstających na bazie majątku publicznych zakładów opieki zdrowotnej tworzone było przez spółki kapitałowe - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. Wśród osobowych spółek powołujących niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej dominowały spółki: cywilne, jawne i partnerskie.





II.

Finanse zakładów opieki zdrowotnej w procesie przekształceń własnościowych*

Zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, lub odpowiednio publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych, lub Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (art. 60 ust. 6 ustawy o zoz). W całym okresie lat 1999-2008 (I półrocze) łączna kwota zobowiązań przejętych przez jednostki samorządu terytorialnego na dzień zakończenia działalności sp zoz (119 jednostek) wynosiła 479 mln zł (tj. 5% zobowiązań ogółem sp zoz wg stanu na dzień 30.06.2008 r.) oraz 38 mln zł należności. Relacja należności po zlikwidowanych sp zoz do przejmowanego przez j.s.t. długu ukształtowała się stosunkowo na niskim poziomie. Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej są organizacjami typu non profit, mimo to z ekonomicznego punktu widzenia osiągają wyniki finansowe oraz podlegają przekształceniom własnościowym bez względu na wypracowywane zyski czy ponoszone straty.



Źródło: Dane Urzędów Wojewódzkich, Wojewódzkich Centrów Zdrowia Publicznego, zakładów opieki zdrowotnej
Spośród 115 sp zoz, 34 z nich na dzień zakończenia działalności wykazywało dodatni wynik finansowy (zysk) w wysokości 26 mln zł. Większość zakładów (81) zamknęło działalność stratą w łącznej kwocie 43 mln zł. Korzystniejsze tendencje w zakresie dynamiki wyników finansowych i poprawy efektywności działalności zanotowały niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej – powołane w miejsce zlikwidowanych (przekształconych) sp zoz. Dodatnie wyniki finansowe odnotowało 76 niepublicznych zakładów (spośród 85 badanych) w łącznej wysokości 27 mln zł. Dla 9 zakładów wyniki nie były tak korzystne, mimo zmiany formy działalności nie poprawiły one sytuacji finansowej. Zakłady te dalej generowały stratę w łącznej kwocie 16 mln zł. Dobre wyniki finansowe niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej mają pozytywny wpływ na zmniejszającą się tendencję zadłużenia. W pierwszym półroczu 2008 r. zadłużenie n zoz (powołanych w miejsce zlikwidowanych sp zoz) wynosiło 79 mln zł (tj. 1% zadłużenia ogółem sp zoz na koniec 30.06.2008 r.). Ponad dwukrotnie zwiększyły się wpływy niepublicznych zoz z działalności. Przychody ogółem sp zoz na dzień ich likwidacji wynosiły 253 mln zł, koszty były wyższe i ukształtowały się na poziomie 271 mln zł. W niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej odnotowuje się nadwyżkę przychodów nad kosztami, co ma korzystne odzwierciedlenie w wynikach finansowych tych zakładów. Ich przychody ogółem na koniec czerwca 2008 r. wzrosły do 606 mln zł, koszty natomiast osiągnęły 588 mln zł.



Źródło: Dane Urzędów Wojewódzkich, Wojewódzkich Centrów Zdrowia Publicznego, zakładów opieki zdrowotnej
Niepubliczne zakłady opieki wyróżniają się stabilną sytuacją finansową. Osiągają wyższe przychody i niższe koszty z całokształtu działalności, niż ich publiczni poprzednicy. Na przestrzeni badanych lat działalność samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej cechują niskie „obroty” oraz słabsze wyniki finansowe. Obie wyżej porównywane grupy podmiotów wprawdzie realizujące te same zadania statutowe wykazują często skrajnie odmienną sytuację finansową.





III. Podsumowanie

Postępuje proces zmian własnościowych samorządowych jednostek ochrony zdrowia i jest on zróżnicowany w skali kraju. Najwyższą dynamikę przekształceń własnościowych odnotowano w latach 2001-2007. Wyraźny jest wzrost „przekształceń” szpitali oraz zakładów lecznictwa ambulatoryjnego. Umiarkowane tempo zmian własnościowych dotyczy oddziałów szpitalnych. Zakłady, wobec których podejmowane były decyzje o „przekształceniu” prowadzą bardziej racjonalną gospodarkę finansową, jednakże zmiana formy organizacyjno-prawnej nie zapewniła im gwarancji osiągania pozytywnych wyników finansowych. Decyzje własnościowe podejmowały wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego. Pomimo, że „przekształcenia” publicznych zakładów opieki zdrowotnej są wielokrotnie przedmiotem kontrowersyjnych dyskusji, to zmiany własnościowe w ochronie zdrowia zaczynają być coraz bardziej widoczne w obszarze działalności jednostek samorządu terytorialnego.

Zmiana formy organizacyjno-prawnej zoz (likwidacja sp zoz i powołanie w to miejsce n zoz, spółki lub likwidacja komórki organizacyjnej sp zoz i wydzierżawienie jej zasobów i działalności podmiotowi niepublicznemu) w okresie od 1999 do końca czerwca 2008 roku dotyczyła:
- 65 szpitali,
- 165 jednostek lecznictwa ambulatoryjnego,
- 50 oddziałów szpitalnych.
Najczęściej decyzję o zmianach podejmowały samorządy szczebla powiatowego, w szczególności miasta na prawach powiatu.


* Na podstawie danych z Urzędów Wojewódzkich i Wojewódzkich Centrów Zdrowia Publicznego.


Załączniki
Załącznik 1 Liczba jednostek szpitalnych "przekształconych" w nzoz

Załącznik 2 Liczba oddziałów szpitalnych w sp zoz wydzierżawionych podmiotom niepublicznym
Załącznik 3 Liczba sp zoz - wyłącznie opieka ambulatoryjna





Wersja do drukuPowrót


Data publikacji:
       2008-10-21
Opublikowany przez: Małgorzata Woźniak-Juhre

Statystyka strony: 7813 wizyt

 
 

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek.

Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

Biuletyn Informacji Publicznej
 
2001-2019 © by Ministerstwo Zdrowia.