nawigacja 

  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 

budżet Działalnść lobbingowa Dziennik Urzędowy fundusze strukturalne kierownictwo kontakt leki majątek Minister Zdrowia MZ Narodowy Fundusz Zdrowia NFZ ogłoszenia Podsekretarz Stanu praca Program prac legislacyjnych projekt przetarg recepta refundacja refundowane regulamin rozporządzenie Sekretarz Stanu statut Świadczenia gwarantowane Świadczenia wysokospecjalistyczne zamówienia publiczne zdrowie

   Akty prawne 
 

Załącznik nr 2



Załącznik nr 2



Standardy jakości w zakresie mikrobiologicznych badań laboratoryjnych, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań
1. Zlecenie badania laboratoryjnego
1.1. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedurę zlecania badania laboratoryjnego oraz udostępnia ją zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tą procedurą. Wszyscy zleceniodawcy zlecają wykonanie badań przez laboratorium zgodnie z tą procedurą.
1.2. Procedura zlecenia określa w szczególności formularz zlecenia badania laboratoryjnego.
1.3. Formularz zlecenia badania laboratoryjnego zawiera w szczególności pola:
1) dane pacjenta:
a) imię i nazwisko,
b) data urodzenia
c) miejsce zamieszkania/oddział szpitalny,
d) płeć,
e) PESEL,
f) numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych);
2) dane lekarza zlecającego badanie lub innej osoby upoważnionej do zlecenia badania;
3) dane jednostki zlecającej badanie;
4) miejsce przesłania sprawozdania z badania lub dane osoby upoważnionej do jego odbioru;
5) rodzaj materiału i jego pochodzenie;
6) zlecone badanie;
7) data i godzina pobrania materiału do badania;
8) dane osoby pobierającej materiał do badania;
9) data i godzina przyjęcia materiału do laboratorium;
10) istotne kliniczne dane pacjenta.
1.4. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej, z zachowaniem wymagań, o których mowa w ust. 1.1. - 1.3.
1.5. Na jednym formularzu może być zlecone więcej niż jedno badanie.
1.6. Dokumentacja medyczna w laboratorium, a w tym zlecenie badań laboratoryjnych, jest prowadzona, przechowywana i przetwarzana zgodnie z przepisami dotyczącymi dokumentacji medycznej.

2. Pobieranie materiału do badań laboratoryjnych
2.1 Materiał pobierany do badań traktowany jest jako zakaźny.
2.2. Sposób pobierania materiału do badań nie może zmieniać jego właściwości.
2.3. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury pobierania materiału do badań oraz udostępnia je zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tymi procedurami. Wszyscy zleceniodawcy pobierają materiał do badań laboratoryjnych zgodnie z tymi procedurami.
2.4. Procedury pobierania materiału do badań uwzględniają w szczególności:
1) przygotowania pacjenta;
2) godziny pobierania materiału;
3) sposób pobierania materiału;
4) rodzaj i objętość pobieranego materiału;
5) pojemniki na materiał i ich oznakowania (podłoży hodowlanych, zestawów transportowych, transportowo-namnażających i innych nośników);
6) postępowanie ze sprzętem i materiałami medycznymi stosowanymi przy pobieraniu oraz sposobu ich utylizacji.
2.5. Osoba pobierająca:
1) przy każdym pacjencie stosuje nową parę rękawiczek jednorazowego użytku tylko w celu pobrania materiału;
2) weryfikuje tożsamość pacjenta;
3) oznakowuje zgodnie ze zleceniem pojemnik z materiałem;
4) sprawdza zgodność oznakowania ze zleceniem;
5) składa na zleceniu podpis potwierdzający pobranie materiału zgodnie z wymaganiami, o których mowa w pkt 1 - 4, oraz procedurą pobierania materiału.
2.6. Laboratorium wykonujące badania materiału ze zwłok opracuje, wdroży i stosuje procedury jego pobierania, odpowiednio zachowując wymagania, o których mowa w ust. 2.1 - 2.5. oraz udostępnia je zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tymi procedurami i stosują je przy pobieraniu materiału do badań.
2.7. Laboratorium wykonujące badania materiału ze środowiska opracuje, wdroży i stosuje procedury jego pobierania, odpowiednio zachowując wymagania, o których mowa w ust. 2.1. - 2.5., oraz udostępnia je zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tymi procedurami i stosują je przy pobieraniu materiału do badań.

3. Transport materiału do badań laboratoryjnych
3.1. Materiał do badań laboratoryjnych jest transportowany i dostarczany do laboratorium przez upoważnione osoby. Materiał jest transportowany w zamkniętych probówkach lub pojemnikach, w zamkniętym opakowaniu zbiorczym, oznaczonym jako „materiał zakaźny”. Materiał do badań jest transportowany w warunkach niezmieniających jego właściwości.
3.2. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury transportu materiału do badań od chwili jego pozyskania do momentu przyjęcia do laboratorium oraz udostępnia je zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tymi procedurami. Wszyscy zleceniodawcy transportują materiał do badań laboratoryjnych zgodnie z tymi procedurami.
3.3. Procedury transportu materiału zawierają w szczególności informacje dotyczące:
1) zabezpieczenia materiału przed uszkodzeniem,
2) zachowania żywotności drobnoustrojów,
3) zapewnienia bezpieczeństwa osoby transportującej materiał,
4) opisu pojemników i opakowań zbiorczych przeznaczonych do transportu,
5) dopuszczalnego czasu transportu,
6) dopuszczalnego zakresu temperatury transportu,
7) minimalizacji skutków skażenia w wypadku uszkodzenia transportowanego materiału oraz sposobu dekontaminacji w przypadku skażenia
- z uwzględnieniem rodzajów materiału.
4. Przyjmowanie materiału do badań laboratoryjnych
4.1. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury przyjmowania, rejestrowania i laboratoryjnego oznakowania materiału do badań oraz udostępnia je zleceniodawcom, którzy potwierdzają zapoznanie się z tymi procedurami.
4.2. Procedury przyjmowania, rejestrowania i laboratoryjnego oznakowania materiału do badań zawierają w szczególności informacje dotyczące:
1) daty i godziny przyjęcia materiału do laboratorium;
2) sposobu rejestrowania i oznakowania materiału;
3) osoby przyjmującej materiał.
4.3. Laboratorium sprawdza zgodność zlecenia z oznakowaniem materiału oraz przydatność materiału do badania.
4.4. W przypadku stwierdzenia przez laboratorium niezgodności otrzymanego materiału do badań z wymaganiami dotyczącymi pobierania lub transportu lub jakiegokolwiek innego rodzaju nieprawidłowości powodującej, że materiał nie może być wykorzystany do badania, pracownik zgłasza to kierownikowi laboratorium lub osobie przez niego upoważnionej, którzy w razie potwierdzenia niezgodności mogą zakwalifikować materiał jako niezdatny do badania i odmówić wykonania badania. Odmowę wykonania badania odnotowuje się w dokumentacji i zawiadamia się o tym fakcie zleceniodawcę. Dalsze postępowanie z materiałem laboratorium uzgadnia ze zleceniodawcą.

5. Przechowywanie materiału do badań laboratoryjnych
5.1. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury przechowywania materiału do badania laboratoryjnego dla wszystkich rodzajów wykonywanych badań, określające warunki przechowywania materiału od jego pozyskania do wykonania badania oraz po wykonaniu badania, z uwzględnieniem w szczególności aktualnej wiedzy medycznej i szczegółowych zaleceń wytwórców wyrobów medycznych stosowanych do diagnostyki in vitro.
5.2. Materiał do badań przechowywany jest w warunkach niepływających na jego właściwości.
5.3. Laboratorium prowadzi dokumentację dotyczącą przechowywanego materiału przed i po wykonaniu badania, z uwzględnieniem:
1) miejsca;
2) czasu;
3) temperatury;
4) sposobów przechowywania;
5) osób odpowiedzialnych za przechowywanie materiału.

6. Metody badawcze
6.1. Laboratorium stosuje metody badawcze, które odpowiadają aktualnej wiedzy medycznej i są:
1) opublikowane w piśmiennictwie międzynarodowym lub krajowym lub
2) rekomendowane przez ośrodki referencyjne, lub
3) rekomendowane przez konsultanta krajowego w dziedzinie mikrobiologii lekarskiej, lub
4) zgodne z zaleceniami wytwórców wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, lub
5) opracowane i opisane na potrzeby danego laboratorium
- z uwzględnieniem udokumentowanego przez laboratorium procesu walidacji.
6.2. Metody badawcze stosowane w laboratorium są zwalidowane. Walidacja metody badawczej obejmuje:
1) dla metod komercyjnych (opracowanych i opisanych przez producenta) – ocenę powtarzalności, odtwarzalności i poprawności;
2) dla metod komercyjnych modyfikowanych w laboratorium – ocenę powtarzalności, odtwarzalności, poprawności, a także porównanie wiarygodności wyników badań uzyskiwanych przy użyciu procedury zalecanej przez producenta oraz procedury zmodyfikowanej przez laboratorium;
3) dla metod opracowywanych w laboratorium prowadzą pełną walidację metody.
6.3. Laboratorium ustala listę wykonywanych badań i udostępnia ją zleceniodawcom.
6.4. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury stosowanych metod badawczych, które zawierają:
1) cel i zasadę wykonania badania;
2) wykaz wyrobów medycznych stosowanych do diagnostyki in vitro, w tym odczynników, podłoży, płynów, testów diagnostycznych, kalibratorów i materiałów odniesienia wraz z określeniem warunków ich przechowywania oraz sprzętu laboratoryjnego i aparatury pomiarowo-badawczej;
3) ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące użytkowania odczynników;
4) opis postępowania dotyczący przygotowania poszczególnych rodzajów próbek materiału do badań diagnostycznych, uwzględniający rodzaj badania, dobór podłoży i techniki posiewu;
5) instrukcje wykonania testów właściwych dla celu i rodzaju badania;
6) opis charakterystyki parametrów analitycznych metody zwalidowanej przez laboratorium;
7) w zależności od rodzaju wykonywanych badań:
a) instrukcje identyfikacji grupowej lub gatunkowej oraz serologicznej izolowanych drobnoustrojów z użyciem metod fenotypowych i genotypowych lub
b) instrukcje oznaczania wrażliwości drobnoustrojów na leki oraz wykrywania mechanizmów oporności etiologicznych czynników zakażeń, zgodnie z zaleceniami Krajowego Ośrodka Referencyjnego do spraw Lekowrażliwości Drobnoustrojów, lub
c) instrukcje przygotowania i oceny preparatów mikroskopowych.
8) zasady laboratoryjnej interpretacji wyników.
6.5. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury przechowywania szczepów drobnoustrojów w celu wykonania badań porównawczych.

7. Zapewnienie jakości badań laboratoryjnych
7.1. Laboratorium prowadzi stałą wewnętrzną kontrolę jakości badań, zgodnie z opartą na dowodach naukowych wiedzą, z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi kontrolnych dla wszystkich rodzajów badań wykonywanych w laboratorium.
7.2. Ilość oraz sposób interpretacji wyników badań kontrolnych należy powiązać z jakością kontrolowanej metody badawczej, określoną na etapie oceny wstępnej/walidacji.
7.3. Sposób prowadzenia wewnętrznej kontroli jakości jest opisany w formie procedury, umożliwiającej jednoznaczne zrozumienie i wdrożenie przyjętych rozwiązań kontrolnych. Opracowana procedura powinna zawierać między innymi informacje na temat:
1) stosowanych materiałów kontrolnych;
2) częstotliwości i form kontroli;
3) metody oceny błędów przypadkowych i systematycznych;
4) kryteriów akceptacji wyników badań kontrolnych;
5) zasad postępowania w przypadku przekroczenia granic kontrolnych.
7.4. Laboratorium dysponuje wzorcowymi szczepami drobnoustrojów pochodzącymi z uznanych kolekcji kultur typowych oraz innymi materiałami kontrolnymi o różnych poziomach ocenianego składnika.
7.5. W przypadku stwierdzenia niezgodności lub błędów, laboratorium wprowadza działania korygujące i zapobiegawcze w swoim zakresie kompetencji.
7.6. Laboratorium prowadzi dokumentację wewnętrznej kontroli jakości badań, w której odnotowuje poświadczone przez wykonawcę:
1) wyniki badań kontrolnych;
2) stwierdzone przekroczenia granic kontrolnych;
3) podjęte działania korygujące, naprawcze i zapobiegawcze.
7.7. Laboratorium bierze stały udział w programach międzylaboratoryjnej kontroli jakości badań organizowanych przez Centralny Ośrodek Badań Jakości w Diagnostyce Mikrobiologicznej oraz krajowe lub zagraniczne ośrodki referencyjne.
7.8. Laboratorium stosuje się do następujących warunków dobrego uczestnictwa w programach zewnętrznej oceny jakości:
1) realizuje badania w otrzymanym materiale kontrolnym w sposób identyczny z normalnie przyjętą praktyką postępowania z próbkami pacjentów;
2) poddaje ocenie zewnętrznej wyłącznie wyniki uzyskane przy wykorzystaniu aparatury pomiarowo-badawczej stanowiącej jego wyposażenie oraz wymienionych w procedurze metody badawczej wyrobów medycznych stosowanych do diagnostyki in vitro;
3) uczestniczy w programach zewnętrznej oceny jakości z właściwą częstością, określaną przez organizatora tych programów;
4) przeprowadza badania wszystkich parametrów, które są dostępne w konkretnym programie zewnętrznej oceny jakości;
5) analizuje wszystkie wyniki uzyskane w programach oceny zewnętrznej i podejmuje działania korygujące i zapobiegawcze w przypadku uzyskania wyników niezadowalających.
7.9. Poświadczeniu przez kierownika laboratorium podlegają:
1) wyniki uzyskane w programach zewnętrznej oceny jakości;
2) analiza wyników oceny jakości badań z wyjaśnieniem wykazanych niezgodności;
3) podejmowane działania korygujące i zapobiegawcze.
7.10. Za prowadzenie wewnętrznej kontroli jakości oraz uczestnictwo w programach zewnętrznej oceny jakości odpowiada kierownik laboratorium lub wyznaczony przez niego pracownik.
7.11. Dokumentacja kontroli jakości wyników badań jest przechowywana przez czas określony w przepisach dotyczących dokumentacji medycznej.

8. Przedstawianie i wydawanie sprawozdań z badań laboratoryjnych
8.1. Laboratorium opracuje, wdroży i stosuje procedury wydawania sprawozdań z badań laboratoryjnych ze szczególnym uwzględnieniem informacji o wynikach znajdujących się w zakresie wartości krytycznych. Procedury wydawania sprawozdań opisują w szczególności formularze sprawozdania z badania laboratoryjnego.
8.2. Formularz sprawozdania z badania laboratoryjnego zawiera w szczególności pola:
1) data wydruku/wykonania badania;
2) rodzaj badania;
3) dane pacjenta:
a) imię i nazwisko,
b) data urodzenia
c) miejsce zamieszkania/oddział szpitalny,
d) płeć,
e) PESEL,
f) numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych);
4) miejsce przesłania sprawozdania z badania lub dane osoby upoważnionej do jego odbioru;
5) dane laboratorium wykonującego badanie;
6) data i godzin pobrania materiału do badań;
7) data i godzina przyjęcia materiału do badań;
8) wyniki badania w formie liczbowej lub opisowej;
9) zakres biologicznych wartości referencyjnych;
10) laboratoryjna interpretacja wyników;
11) informacje dotyczące widocznych zmian właściwości próbki materiału, które mogą mieć wpływ na wynik badania;
12) podpis i odcisk pieczęci osoby upoważnionej do jego autoryzacji.
8.3. Sprawozdanie z badania laboratoryjnego może być przekazane w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w ust.. 8.1 i 8.2.
8.4. Kopia sprawozdania z badania laboratoryjnego wraz z zapisami, umożliwiającymi odtworzenie przebiegu badania są przechowywane przez czas określony w przepisach dotyczących dokumentacji medycznej.





Wersja do drukuPowrót


Data publikacji:
       2008-08-07
Opublikowany przez: Małgorzata Woźniak-Juhre

Statystyka strony: 6056 wizyt

 
 

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek.

Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

Biuletyn Informacji Publicznej
 
2001-2019 © by Ministerstwo Zdrowia.