nawigacja 

  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 

budżet Działalnść lobbingowa Dziennik Urzędowy fundusze strukturalne kierownictwo kontakt leki majątek Minister Zdrowia MZ Narodowy Fundusz Zdrowia NFZ ogłoszenia Podsekretarz Stanu praca Program prac legislacyjnych projekt przetarg recepta refundacja refundowane regulamin rozporządzenie Sekretarz Stanu statut Świadczenia gwarantowane Świadczenia wysokospecjalistyczne zamówienia publiczne zdrowie

   Akty prawne 
 

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych



Dz.U.08.177.1094 → z dnia 3 października 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA 1)

z dnia 18 września 2008 r.
w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych 2)


Na podstawie art. 10 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1
Postanowienia ogólne

§ 1.

Rozporządzenie określa:
1) dopuszczalne cele stosowania w żywności substancji dodatkowych;
2) funkcje technologiczne substancji dodatkowych;
3) wykaz substancji dodatkowych (dozwolonych substancji dodatkowych), które mogą być wprowadzane do obrotu i stosowane w żywności zgodnie z ich funkcjami technologicznymi, oraz szczegółowe warunki ich stosowania, w tym rodzaj środków spożywczych, do których mogą być stosowane, oraz dopuszczalne maksymalne poziomy;
4) szczegółowe wymagania w zakresie oznakowania substancji dodatkowych przeznaczonych i nieprzeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta finalnego.

§ 2.

Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do substancji pomagających w przetwarzaniu, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 37 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia zwanej dalej „ustawą”.

§ 3.

Dozwolonymi substancjami dodatkowymi nie są następujące składniki żywności:
1) substancje stosowane do wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi, określonych w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, butelkowanych naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych;
2) pektyna płynna, czyli produkty zawierające pektynę i pochodzące z wysuszonego miąższu jabłek, wysuszonych wytłoków z jabłek lub skórek owoców cytrusowych albo ich mieszaniny, otrzymane przez działanie rozcieńczonym kwasem, po którym następuje częściowa neutralizacja solami sodową lub potasową;
3) baza gumy do żucia;
4) białe lub żółte dekstryny, prażona lub dekstrynizowana skrobia, skrobia modyfikowana działaniem kwasów lub zasad, skrobia bielona, fizycznie modyfikowana skrobia i skrobia traktowana enzymami amylolitycznymi;
5) chlorek amonu;
6) plazma krwi, żelatyna spożywcza, hydrolizaty białkowe i ich sole, białka mleka i gluten;
7) niespełniające funkcji substancji dodatkowych aminokwasy i ich sole, z wyjątkiem kwasu glutaminowego, glicyny, cysteiny i cystyny oraz ich soli;
8) kazeina i kazeiniany;
9) inulina.

§ 4.

W produkcji jednego środka spożywczego dopuszczalne jest stosowanie mieszaniny dozwolonych substancji dodatkowych, z zastrzeżeniem § 5.

§ 5.

1 Dozwolone substancje dodatkowe stosuje się zgodnie z ich funkcjami technologicznymi, w dawkach lub poziomach oraz na warunkach określonych w załącznikach nr 1 – 5 do rozporządzenia.
2. Aby przyporządkować daną substancję dodatkową do jednej z funkcji technologicznych określonych w tabeli 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia, należy wziąć pod uwagę główną funkcję technologiczną, jaką ta substancja pełni w środku spożywczym. Jednakże, przyporządkowanie substancji dodatkowej do jednej funkcji technologicznej nie wyklucza możliwości pełnienia przez daną substancję innych funkcji technologicznych.

§ 6.

1. Maksymalne dopuszczalne poziomy dozwolonych substancji dodatkowych, określone w załącznikach nr 2, 3 i 5 do rozporządzenia mają zastosowanie do gotowych do spożycia środków spożywczych, przygotowanych według instrukcji producenta.
2. Maksymalne dopuszczalne poziomy dozwolonych substancji dodatkowych, określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia mają zastosowanie do środków spożywczych wprowadzanych do obrotu, chyba, że przepisy tego załącznika do rozporządzenia stanowią inaczej.

§ 7.

1. Dozwolone substancje dodatkowe stosowane w żywności określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2. Funkcje technologiczne dozwolonych substancji dodatkowych określa tabela 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia.
3. Wykaz dozwolonych substancji dodatkowych określa tabela 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia.

§ 8.

1. Dozwolone substancje dodatkowe, dla których nie zostały ustalone maksymalne, dozwolone poziomy, stosuje się w dawce najniższej, niezbędnej do osiągnięcia zamierzonego celu technologicznego, zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną.
2. Jeżeli dla dozwolonej substancji dodatkowej nie zostały ustalone maksymalne, dozwolone poziomy, w rozporządzeniu oznacza się to znakiem „-” lub określeniem „quantum satis”.

Rozdział 2
Substancje słodzące


§ 9. Substancje słodzące są substancjami dodatkowymi stosowanymi w żywności:
1) w celu nadania słodkiego smaku środkom spożywczym;
2) jako słodziki stołowe.

§ 10.

1. Substancje słodzące, które mogą być wprowadzane do obrotu z przeznaczeniem bezpośrednio dla konsumenta finalnego lub do zakładów żywienia zbiorowego lub stosowane w produkcji środków spożywczych, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
2. Substancje słodzące mogą być stosowane wyłącznie w produkcji środków spożywczych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia i zgodnie z warunkami w nim określonymi.

§ 11.

Użyte w załączniku nr 2 do rozporządzenia określenia oznaczają:
1) „o obniżonej wartości energetycznej” - środki spożywcze o obniżonej o co najmniej 30% wartości energetycznej w porównaniu z oryginalnymi lub podobnymi środkami spożywczymi;
2) „bez dodatku cukru” - środki spożywcze bez dodatku cukru, tzn. bez żadnego dodatku mono- lub dicukrów lub jakichkolwiek środków spożywczych o właściwościach słodzących.

§ 12.

Substancje słodzące, o których mowa w § 10, mogą być obecne w środkach spożywczych:
1) złożonych (wieloskładnikowych) bez dodatku cukru lub o obniżonej wartości energetycznej, w złożonych, dietetycznych środkach spożywczych stosowanych w niskokalorycznej diecie oraz w złożonych środkach spożywczych o długim okresie przechowywania, jeżeli substancja słodząca jest dozwolona w jednym ze składników złożonego środka spożywczego, z zastrzeżeniem § 13;
2) jeżeli dany środek spożywczy (składnik) jest przeznaczony wyłącznie do produkcji złożonego środka spożywczego, który spełnia wymagania określone w rozporządzeniu.

§ 13.

Substancje słodzące nie mogą być stosowane w środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy, w tym również w środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci ze schorzeniami.

§ 14.

Przepisów § 9 – 13 nie stosuje się do środków spożywczych o właściwościach słodzących.

Rozdział 3
Barwniki

§ 15.

1. Barwniki są substancjami dodatkowymi nadającymi lub przywracającymi barwę środkom spożywczym. Barwniki obejmują naturalne składniki żywności oraz naturalne źródła surowcowe, normalnie same niespożywane jako żywność i nieużywane jako charakterystyczne jej składniki; barwnikami są również preparaty otrzymane ze środków spożywczych i innych naturalnych źródeł surowcowych, uzyskane w procesie fizycznej lub chemicznej ekstrakcji, w której ekstrahuje się selektywnie pigmenty względem składników odżywczych albo aromatycznych.
2. Barwniki dozwolone i warunki ich stosowania w żywności określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
3. Wykaz barwników dozwolonych do stosowania w żywności określa tabela 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia.


4. Dozwolone są laki glinowe barwników określonych w tabeli 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

§ 16.

Barwnikami, o których mowa w § 15 nie są:
1) środki spożywcze suszone lub zagęszczone oraz składniki aromatyczne stosowane w produkcji złożonych środków spożywczych, z powodu ich właściwości aromatycznych, smakowych lub odżywczych, przy tym mające skutek barwiący jako drugorzędny, w szczególności papryka, kurkuma i szafran;
2) barwniki używane do barwienia zewnętrznych, niejadalnych części środków spożywczych, takich jak powłoki serów i osłonki wyrobów mięsnych.

§ 17.

Barwniki nie mogą być dodawane do następujących środków spożywczych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w § 19 – 22:
1) żywności nieprzetworzonej, czyli środków spożywczych, które nie podlegały żadnemu traktowaniu powodującemu znaczącą zmianę ich oryginalnego charakteru, z wyłączeniem takich czynności, jak: podział, rozdzielenie, rozcięcie, wyjęcie kości, siekanie, obdarcie, obranie, oczyszczenie, mielenie, krojenie, mycie, trybowanie, oziębienie, mrożenie, głębokie mrożenie, zmiażdżenie albo wyłuskanie, pakowanie lub rozpakowywanie;
2) naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych w opakowaniach jednostkowych;
3) mleka, mleka półtłustego i odtłuszczonego, pasteryzowanego lub sterylizowanego (włączając sterylizację UHT), bez dodatków smakowych i środków aromatyzujących;
4) mleka czekoladowego;
5) mleka fermentowanego bez dodatków smakowych i środków aromatyzujących;
6) mleka zagęszczonego i mleka w proszku, określonych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi;
7) maślanki bez dodatków smakowych i środków aromatyzujących;
8) śmietany i śmietanki oraz śmietanki w proszku bez dodatków smakowych i środków aromatyzujacych;
9) olejów i tłuszczów zwierzęcych lub roślinnych;
10) jaj i produktów jajecznych;
11) mąki i innych produktów przemiału zbóż oraz skrobi;
12) chleba i produktów podobnych;
13) makaronów i "gnocchi";
14) cukrów, włączając wszystkie mono- i dicukry;
15) past pomidorowych, w tym przecierów i koncentratów pomidorowych, oraz pomidorów w konserwach;
16) sosów na bazie pomidorów;
17) soków owocowych i nektarów owocowych, określonych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej soków i nektarów owocowych oraz soków warzywnych;
18) owoców, warzyw (włączając ziemniaki) oraz grzybów w konserwach i suszonych, owoców i warzyw (włączając ziemniaki) oraz grzybów przetworzonych;
19) dżemów ekstra, galaretek ekstra, przecieru z kasztanów jadalnych, Creme de pruneaux, określonych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej dżemów, konfitur, galaretek, marmolad, powideł śliwkowych oraz słodzonego przecieru z kasztanów jadalnych;
20) ryb, mięczaków i skorupiaków, mięsa, drobiu i dziczyzny oraz ich przetworów, z wyjątkiem gotowych posiłków zawierających te składniki;
21) wyrobów kakaowych, składników czekoladowych w wyrobach czekoladowych, określonych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych;
22) kawy palonej, herbaty, cykorii, ekstraktów herbaty i cykorii; herbacianych, roślinnych, owocowych i zbożowych preparatów do sporządzania naparów oraz mieszanek i mieszanek instant wszystkich wyszczególnionych produktów;
23) soli, zamienników soli, przypraw naturalnych (ziołowych i korzennych) i mieszanek tych przypraw;
24) wyrobów winiarskich gronowych, określonych w przepisach Wspólnoty Europejskiej dotyczących wspólnej organizacji rynku wina;
25) Korn, Kornbrand, napojów spirytusowych owocowych, okowity z owoców, Ouzo, Grappa, Tsikoudia z Krety, Tsipouro z Macedonii, Tsipouro z Tesalii, Tsipouro z Tyranavos, Eau de vie de marc (okowita z wytłoków winogron) marque nationale luxembourgeoise, Eau de vie de seigle (okowita zbożowa) marque nationale luxembourgeoise, London gin, określonych w przepisach ustanawiających ogólne zasady definicji, opisu i prezentacji napojów spirytusowych;
26) Sambuca, Maraschino i Mistra; określonych w przepisach ustanawiających szczegółowe przepisy wykonawcze dla definicji, opisu i prezentacji napojów spirytusowych;
27) Sangria, Clarea i Zurra;
28) octu winnego;
29) środków spożywczych dla niemowląt i małych dzieci, określonych w przepisach dotyczących środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
30) miodu pszczelego;
31) słodu i przetworów słodowych;
32) dojrzewających i niedojrzewających serów bez dodatków smakowych;
33) wyrobów z tłuszczu z mleka owczego i koziego;

§ 18.

1. Barwniki mogą być obecne w następujących środkach spożywczych:
1) złożonych (wieloskładnikowych), z wyjątkiem środków spożywczych wymienionych w § 17 oraz jeżeli barwniki są dozwolone do jednego ze składników, które tworzą złożony środek spożywczy;
2) jeśli dany środek spożywczy (składnik) jest przeznaczony wyłącznie do produkcji złożonego środka spożywczego, który spełnia wymagania określone w niniejszym rozporządzeniu.
2. Maksymalne dawki dozwolonych barwników oznaczają dawkę substancji barwiącej zawartej w preparacie barwiącym.

§ 19.

1. Barwniki dozwolone, które mogą być stosowane na zasadzie quantum satis do środków spożywczych określonych w tabeli 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia oraz do pozostałych środków spożywczych, określa tabela 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2
2. Barwniki, o których mowa w ust. 1 nie mogą być stosowane do środków spożywczych określonych w § 17 oraz w tabeli 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

§ 20.

1. Barwniki, które mogą być użyte pojedynczo lub łącznie, do środków spożywczych określonych w tabeli 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, w maksymalnych dawkach określonych w tej tabeli, określa tabela 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia.
2. Środki spożywcze, do których mogą być stosowane barwniki określone w tabeli 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia, oraz maksymalne dawki tych barwników, określa tabela 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia.
3. Barwniki, o których mowa w ust. 1, można stosować do środków spożywczych określonych w tabeli 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, pod warunkiem, że w przypadku napojów bezalkoholowych aromatyzowanych, lodów spożywczych, deserów, wyrobów ciastkarskich, pieczywa cukierniczego i wyrobów cukierniczych, ilość każdego z barwników: E 110, E 122, E 124 i E 155 nie będzie przekraczać 50 mg/kg lub 50 mg/l.

§ 21.

Środki spożywcze, do których mogą być stosowane tylko niektóre dozwolone barwniki oraz warunki stosowania tych barwników, określa tabela 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

§ 22.
Barwniki dozwolone tylko do niektórych zastosowań określa tabela 6 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

§ 23.

Do oznakowania produktów mięsnych oraz przydatności mięsa do spożycia, stosuje się wyłącznie barwniki o numerach: E 129, E 133, E 155 lub mieszaninę barwników E 129 i E 133.

§ 24.

Do ozdabiania (dekoracji) skorupek jaj (np. pisanki wielkanocne) oraz do stemplowania skorupek jaj stosuje się wyłącznie dozwolone barwniki określone w tabeli 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

§ 25.

W celu sprzedaży konsumentom finalnym mogą być wprowadzane do obrotu barwniki określone w tabeli 1 załącznika nr 3 do rozporzadzenia, z wyjątkiem barwników o numerach: E 123, E 127, E 154, E 160b, E 161g, E 173 i E 180.


Rozdział 4
Substancje dodatkowe inne niż substancje słodzące i barwniki

§ 26.

Dozwolonymi substancjami dodatkowymi innymi niż substancje słodzące i barwniki są następujące substancje:
1) substancje konserwujące (konserwanty) - przedłużające trwałość środków spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem spowodowanym przez drobnoustroje;
2) przeciwutleniacze - przedłużające trwałość środków spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem spowodowanym przez utlenianie, takim jak jełczenie tłuszczu i zmiany barwy;
3) kwasy - zwiększające kwasowość środków spożywczych lub wnoszące do nich kwaśny smak;
4) regulatory kwasowości - zmieniające lub ustalające kwasowość lub zasadowość środków spożywczych;
5) substancje stabilizujące (stabilizatory) - umożliwiające utrzymanie odpowiednich fizycznych lub chemicznych właściwości środka spożywczego; obejmują: substancje ułatwiające utrzymanie jednolitej dyspersji dwóch lub więcej niemieszających się substancji w środkach spożywczych, substancje, które stabilizują, zachowują lub intensyfikują istniejącą barwę środków spożywczych, oraz substancje, które zwiększają zdolność wiązania środków spożywczych, włączając w to tworzenie wiązań poprzecznych pomiędzy białkami umożliwiających związanie kawałków środka spożywczego i otrzymanie produktu rekonstytuowanego;
6) substancje emulgujące (emulgatory) - umożliwiające utworzenie lub utrzymanie jednolitej mieszaniny dwóch lub więcej wzajemnie niemieszających się faz, takich jak olej i woda, w środkach spożywczych;
7) sole emulgujące, które zmieniają białka zawarte w serze w formę zdyspergowaną i w związku z tym powodują jednorodne rozmieszczenie tłuszczu i innych składników;
8) substancje zagęszczające (zagęstniki) - zwiększające lepkość środka spożywczego;
9) substancje żelujące - nadające środkom spożywczym konsystencję przez tworzenie żelu;
10) substancje wzmacniające smak i zapach - uwydatniające istniejący smak lub zapach środków spożywczych;
11) skrobie modyfikowane, które są otrzymane w wyniku działania jednego lub więcej czynników chemicznych na skrobie spożywcze, w tym skrobie bielone, skrobie poddane działaniu kwasów lub zasad, skrobie modyfikowane fizycznie lub enzymatycznie;
12) substancje wypełniające, które przyczyniają się do wypełnienia środków spożywczych bez istotnego wpływu na ich dostępną wartość energetyczną;
13) substancje wiążące (teksturotwórcze) - powodujące lub utrzymujące jędrność lub kruchość tkanek owoców i warzyw, lub współdziałające z substancjami żelującymi w utworzeniu lub wzmocnieniu żelu;
14) substancje utrzymujące wilgotność - zapobiegające wysychaniu środka spożywczego poprzez kompensowanie skutków niskiej wilgotności powietrza lub ułatwiające rozpuszczanie się proszku w środowisku wodnym;
15) substancje spulchniające (zwiększające objętość) - uwalniające gaz, a tym samym zwiększające objętość ciasta;
16) substancje do stosowania na powierzchnię (substancje glazurujące), które po zastosowaniu na zewnętrzną powierzchnię środka spożywczego tworzą warstwę ochronną lub błyszczący wygląd;
17) substancje przeciwzbrylające - zapobiegające zlepianiu się poszczególnych cząstek środka spożywczego;
18) nośniki, w tym nośniki w postaci rozpuszczalnika - substancje używane do rozpuszczania, rozcieńczania, rozpraszania lub innego fizycznego modyfikowania dozwolonej substancji dodatkowej do żywności lub aromatu bez zmiany ich funkcji (i bez wywoływania jakiegokolwiek efektu technologicznego przez same nośniki) w celu ułatwienia posługiwania się nimi, ich stosowania lub wykorzystania;
19) gazy do pakowania (inne niż powietrze) - wprowadzane do opakowania przed, w czasie lub po umieszczeniu środka spożywczego w tym opakowaniu;
20) gazy nośne (gazowe środki wypierające inne niż powietrze), które ułatwiają wypchnięcie środka spożywczego z pojemnika lub powodują uzyskanie odpowiedniej konsystencji środka spożywczego;
21) substancje pianotwórcze - umożliwiające utworzenie jednolitej dyspersji fazy gazowej w ciekłych lub stałych środkach spożywczych;
22) substancje przeciwpianotwórcze (substancje zapobiegające pienieniu), które chronią przed lub zmniejszają powstawanie piany;
23) sekwestranty (substancje maskujące jony), które tworzą związki chemiczne z jonami metali;
24) środki do przetwarzania mąki (polepszacze), inne niż emulgatory, które dodane do mąki lub ciasta polepszają jej wartość wypiekową.

§ 27.

1. Dozwolone substancje dodatkowe określone w § 26 mogą być obecne w następujących środkach spożywczych:
1) złożonych (wieloskładnikowych), z wyjątkiem środków spożywczych określonych w § 28 ust.3 i w § 29, jeżeli substancja dodatkowa jest dozwolona do jednego ze składników, które tworzą złożony środek spożywczy;
2) środkach spożywczych, do których został dodany aromat, określony w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli substancja dodatkowa jest dozwolona do aromatu zgodnie z rozporządzeniem i jest ona wprowadzona do środka spożywczego wraz z aromatem, pod warunkiem, że substancja dodatkowa nie pełni funkcji technologicznej w finalnym środku spożywczym;
3) przeznaczonych wyłącznie do produkcji złożonego środka spożywczego, spełniającego wymagania określone w rozporządzeniu.
2. Przepisów ust. 1 nie stosuje się do preparatów do początkowego żywienia niemowląt, preparatów do dalszego żywienia niemowląt i środków spożywczych uzupełniających obejmujących produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy, chyba, że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.
3. Zawartość substancji dodatkowych w aromatach powinna być ograniczona do ilości minimalnej, koniecznej do zagwarantowania bezpieczeństwa i jakości aromatów oraz do ułatwienia ich przechowywania.
4. W przypadku, gdy substancja dodatkowa jest obecna w środku spożywczym w wyniku dodatku aromatu i pełni funkcję technologiczną w środku spożywczym, powinna być ona traktowana jako substancja dodatkowa zastosowana do środka spożywczego, a nie do aromatu.

§ 28.

1. Dozwolone substancje dodatkowe, inne niż substancje słodzące i barwniki oraz warunki ich stosowania w żywności określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
2. Substancje dodatkowe, inne niż substancje słodzące i barwniki, ogólnie dozwolone do stosowania w żywności zgodnie z zasadą quantum satis określa tabela 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 3 oraz § 29 i § 39 ust. 1.
3. Substancji dodatkowych, o których mowa w ust. 2, z wyjątkami określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia, nie stosuje się do:
1) żywności nieprzetworzonej;
2) miodu pszczelego;
3) niezemulgowanych olejów i tłuszczów pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego;
4) masła;
5) mleka pasteryzowanego i sterylizowanego, włączając sterylizację UHT, w tym mleka pełnego, półtłustego i odtłuszczonego; pasteryzowanej śmietanki;
6) fermentowanych przetworów mlecznych zawierających żywe kultury bakterii, niearomatyzowanych i bez dodatków smakowych;
7) naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód źródlanych, określonych w przepisach dotyczących naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych;
8) kawy, z wyjątkiem aromatyzowanej kawy instant, i ekstraktów kawy;
9) herbaty w liściach niearomatyzowanej;
10) cukru (cukru białego), cukru ekstra białego (cukru rafinowanego), cukru przemysłowego, płynnego cukru (roztworu cukru), płynnego cukru inwertowanego (roztworu cukru inwertowanego), syropu cukru inwertowanego, syropu glukozowego, syropu glukozowego w proszku, jednowodnej glukozy (jednowodnej dekstrozy), bezwodnej glukozy (bezwodnej dekstrozy), określonych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej niektórych półproduktów i produktów przemysłu cukrowniczego;
11) suchych makaronów, z wyjątkiem makaronów bezglutenowych lub makaronów przeznaczonych do diet niskobiałkowych, o których mowa w przepisach dotyczących środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
12) maślanki naturalnej niearomatyzowanej lub bez dodatków smakowych, z wyjątkiem maślanki sterylizowanej.

§ 29.

Środki spożywcze, do których wolno stosować ograniczoną liczbę dozwolonych substancji dodatkowych, wymienionych w tabeli 1, określa tabela 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

§ 30.

1. Sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany warunkowo dozwolone do stosowania w żywności określa tabela 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
2. Środki spożywcze, do których mogą być stosowane sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany określone w tabeli 3, określa tabela 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
3. Dwutlenek siarki i siarczyny warunkowo dozwolone do stosowania w żywności, określa tabela 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
4. Środki spożywcze, do których mogą być stosowane dwutlenek siarki i siarczyny wymienione w tabeli 5, określa tabela 6 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
5. Inne konserwanty, dla których określa się maksymalny poziom w środku spożywczym, określa tabela 7 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
6. Inne konserwanty, dla których określa się ilości wprowadzone w trakcie produkcji oraz ich pozostałości w środku spożywczym, określa tabela 8 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
7. Inne przeciwutleniacze oraz ich zastosowanie w środkach spożywczych określa tabela 9 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
8. Inne dozwolone substancje dodatkowe i ich zastosowanie w środkach spożywczych określa tabela 10 załącznika nr 4 do rozporządzenia.
9. Nośniki stosowane do dozwolonych substancji dodatkowych określa tabela 11 załącznika nr 4 do rozporządzenia.


Rozdział 5
Substancje dodatkowe
stosowane w produkcji żywności dla niemowląt i małych dzieci

§ 31.

1. Preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia niemowląt i środki spożywcze uzupełniające obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy, mogą zawierać E 414 (guma arabska, guma akacjowa) i E 551 (dwutlenek krzemu) w wyniku dodatku preparatów odżywczych zawierających E 414 w ilości nie większej niż 150 g/kg i E 551 w ilości nie większej niż 10 g/kg oraz E 421 (mannitol), jeżeli jest on użyty jako nośnik witaminy B12 (nie mniej niż jedna część witaminy B12 na 1000 części mannitolu).
2. Zawartość substancji E 414 w produkcie gotowym do spożycia nie może przekraczać 10 mg/kg.

§ 32.

1. Preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia niemowląt i środki spożywcze uzupełniające, obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci, mogą zawierać sól sodową oktenylobursztynianu skrobiowego E 1450 w wyniku dodatku preparatów witaminowych lub preparatów zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
2. Ilość E 1450 w produkcie gotowym do spożycia, wniesiona z preparatami witaminowymi, nie może przekraczać 100 mg/kg, a wniesiona z preparatami zawierającymi wielonienasycone kwasy tłuszczowe - 1000 mg/kg.

§ 33.

1. Preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia niemowląt i środki spożywcze uzupełniające, obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci, mogą zawierać E 301 (L-askorbinian sodu), stosowany w dawce quantum satis, przy powlekaniu preparatów odżywczych zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
2. Zawartość E 301 w produkcie gotowym do spożycia nie może przekraczać 75 mg/l.

§ 34.

Do produkcji przetworów mlecznych ukwaszanych, przeznaczonych do początkowego żywienia zdrowych niemowląt, mogą być używane niechorobotwórcze kultury bakterii kwasu mlekowego L(+).

§ 35.

Jeżeli więcej niż jedna z substancji E 322, E 471, E 472c i E 473 jest dodana do środka spożywczego przeznaczonego do początkowego żywienia niemowląt, to maksymalny poziom zawartości każdej z tych substancji w produkcie zostaje pomniejszony o część równą zawartości wszystkich pozostałych substancji razem w tym produkcie.

§ 36.

Do produkcji przetworów mlecznych ukwaszanych, przeznaczonych do dalszego żywienia zdrowych niemowląt, mogą być używane niechorobotwórcze kultury bakterii kwasu mlekowego L(+).

§ 37.

Jeżeli więcej niż jedna z substancji E 322, E 471, E 472c i E 473 jest dodana do środka spożywczego przeznaczonego do dalszego żywienia niemowląt, to maksymalny poziom zawartości każdej z tych substancji w tym produkcie zostaje pomniejszony o część równą zawartości wszystkich pozostałych substancji razem w tym produkcie.

§ 38.

Jeżeli więcej niż jedna z substancji E 407, E 410 i E 412 jest dodana do środka spożywczego przeznaczonego do dalszego żywienia niemowląt, to maksymalny poziom ustalony dla każdej z tych substancji w tym środku spożywczym musi być obniżony odpowiednio o łączną zawartość pozostałych dwóch substancji.

§ 39.

1. Dozwolone substancje dodatkowe i warunki ich stosowania do żywności dla niemowląt i małych dzieci określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
2. Maksymalne dawki dozwolonych substancji dodatkowych, stosowanych w produkcji preparatów przeznaczonych do początkowego żywienia zdrowych niemowląt, określa tabela 1 załącznika nr 5 do rozporządzenia.
3. Maksymalne dawki dozwolonych substancji dodatkowych, stosowanych w produkcji preparatów przeznaczonych do dalszego żywienia zdrowych niemowląt, określa tabela 2 załącznika nr 5 do rozporządzenia.
4. Maksymalne dawki dozwolonych substancji dodatkowych, stosowanych w produkcji środków spożywczych uzupełniających obejmujących produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze przeznaczone dla zdrowych niemowląt i małych dzieci, określa tabela 3 załącznika nr 5 do rozporządzenia.

§ 40.

W produkcji żywności dla niemowląt i małych dzieci, przeznaczonej do specjalnych celów medycznych, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 2 pkt 4 ustawy, można stosować dozwolone substancje dodatkowe, o których mowa w § 31 – 39, z wyjątkiem warunków stosowania substancji E 333 i E 341, oraz substancje, o których mowa w § 41.

§ 41.

Maksymalne dawki dozwolonych substancji dodatkowych, stosowanych do żywności dla niemowląt i małych dzieci, przeznaczonej do specjalnych celów medycznych oraz uwarunkowania szczegółowe określa tabela 4 załącznika nr 5 do rozporządzenia.


Rozdział 6
Wymagania w zakresie oznakowania dozwolonych substancji dodatkowych

§ 42.

1. Dozwolone substancje dodatkowe nieprzeznaczone bezpośrednio dla konsumenta finalnego lub do zakładów żywienia zbiorowego znakuje się, podając co najmniej następujące informacje:
1) nazwę i numer substancji dodatkowej, określone w tabeli 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia albo, w razie braku tych danych, dokładny opis substancji dodatkowej umożliwiający jej jednoznaczne odróżnienie od innych substancji dodatkowych;
2) w przypadku mieszaniny kilku dozwolonych substancji dodatkowych - wykaz wszystkich substancji dodatkowych zawartych w mieszaninie, oznaczonych zgodnie z pkt 1, w kolejności malejącego udziału wagowego;
3) w przypadku mieszaniny dozwolonych substancji dodatkowych oraz innych substancji, materiałów lub składników żywności, ułatwiających przechowywanie, sprzedaż, standaryzację, rozcieńczanie lub rozpuszczanie dozwolonych substancji dodatkowych – wykaz substancji dodatkowych zawartych w mieszaninie, oznaczonych zgodnie z pkt 1, oraz innych substancji, materiałów lub składników żywności, w kolejności malejącego udziału wagowego;
4) oznaczenie "do stosowania w żywności" lub "do ograniczonego stosowania w żywności", albo dokładniejszy opis przeznaczenia do żywności;
5) w przypadku, gdy jest to niezbędne, specjalne warunki przechowywania i stosowania;
6) wskazówki dotyczące stosowania, jeżeli ich pominięcie mogłoby spowodować nieprawidłowe zastosowanie dozwolonej substancji dodatkowej;
7) oznaczenie umożliwiające identyfikację partii lub serii;
8) dane identyfikujące podmiot działający na rynku spożywczym, który produkuje lub pakuje substancje dodatkowe lub, jeżeli jego działalność jest zarejestrowana w państwie członkowskim Unii Europejskiej, wprowadza te substancje do obrotu, obejmujące nazwę lub firmę, a w przypadku podmiotu niebędącego przedsiębiorcą nazwę (imię i nazwisko), oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania;
9) wykaz procentowej zawartości każdego składnika podlegającego ograniczeniu ilościowemu w żywności lub odpowiednią informację o składzie, pozwalającą nabywcy na dostosowanie się do przepisów mających zastosowanie do danego środka spożywczego; jeżeli to samo ograniczenie ilościowe ma zastosowanie do grupy składników stosowanych pojedynczo lub łącznie, można podać jedną wartość procentową dotyczącą takich składników;
10) masę netto.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, podaje się w języku łatwo zrozumiałym dla odbiorcy zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 48 ustawy.
3. W przypadku umieszczenia w dobrze widocznym miejscu na opakowaniu lub pojemniku zawierającym dozwoloną substancję dodatkową oznaczenia "przeznaczone do produkcji środków spożywczych, a nie do sprzedaży detalicznej", obowiązek podania informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 6 - 9 dotyczy tylko dokumentów związanych z daną przesyłką, dostarczanych wraz z dostawą lub przed nią.

§ 43.

1. Dozwolone substancje dodatkowe przeznaczone bezpośrednio dla konsumenta finalnego muszą zawierać następujące widoczne, czytelne i nieusuwalne informacje:
1) nazwę oraz numer danej substancji dodatkowej określone w tabeli 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia, albo, jeśli nie zostały one określone, szczegółowy opis substancji pozwalający na odróżnienie jej od substancji, z którymi mogłaby być ona pomylona;
2) informacje, o których mowa w § 42 ust. 1 pkt 2 – 8 i 10;
3) datę minimalnej trwałości;
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, podaje się konsumentowi finalnemu w języku polskim, o ile nie zostały podjęte inne działania w celu jego poinformowania.

§ 44.

1. W oznakowaniu słodzików stołowych, o których mowa w § 9 pkt 2, należy podawać określenie „stołowe słodziki na bazie…..”, z podaniem nazwy substancji słodzącej wchodzącej w ich skład.
2. Oznakowanie stołowych słodzików zawierających alkohole wielowodorotlenowe (poliole), lub aspartam, lub sól aspartamu i acesulfamu, musi zawierać następujące ostrzeżenia:
1) alkohole wielowodorotlenowe (poliole): „spożycie w nadmiernych ilościach może mieć efekt przeczyszczający”;
2) aspartam lub sól aspartamu i acesulfamu: „zawiera źródło fenyloalaniny”.


Rozdział 7
Przepisy przejściowe i końcowe

§ 45.

Dozwolone substancje dodatkowe lub środki spożywcze zawierające w swoim składzie takie dozwolone substancje dodatkowe, określone w:
1) załączniku nr 1 w tabeli 2 poz. 97, 99, 135, 151, 168, 244, 295, 302 i 314;
2) w załączniku nr 2 w tabeli poz. 1;
3) w załączniku nr 4:
a) w tabeli 1 poz. 53,
b) w tabeli 2 poz. 17, 24 i 28,
c) w tabeli 3 poz. 3,
d) w tabeli 4 poz. 51, 52 i 63,
e) w tabeli 6 poz. 5, 7, 64, 65 i 66,
f) w tabeli 8,
g) w tabeli 9 poz. 1 i 3,
h) w tabeli 10 poz. 7, 12, 14, 52, 54 i 55,
i) w tabeli 11 poz. 30, 59 i 74;
4) w załączniku nr 5:
a) w tabeli 3,
b) w tabeli 4 poz. 10
niespełniające wymagań określonych rozporządzeniem, oznakowane lub wprowadzone do obrotu przed dniem wejścia w życie rozporządzenia mogą pozostawać w obrocie do wyczerpania zapasów.

§ 46.

Do dnia 31 października 2008 r.:
1) barwniki określone w tabeli 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia mogą być stosowane do:
a) napojów winopochodnych owocowych, w tym napojów winopochodnych owocowych aromatyzowanych,
b) napojów winopodobnych owocowych, w tym napojów winopodobnych owocowych aromatyzowanych,
c) napojów niskoalkoholowych, w tym napojów niskoalkoholowych aromatyzowanych
- w dawce do 200 mg/l;
2) barwniki - Karmel E 150a, Karmel siarczynowy E 150b, Karmel amoniakalny E 150c, Karmel amoniakalno-siarczynowy E 150d mogą być dodawane do Polskiego Wina aromatyzowanego zgodnie z zasadą quantum satis;
3) substancje dodatkowe wymienione w tabeli 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia oraz Lizozym E 1105 stosuje się do fermentowanych napojów winiarskich zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowego sposobu wyrobu fermentowanych napojów winiarskich oraz metod analiz tych napojów do celów urzędowej kontroli pod względem jakości handlowej;
4) kwas sorbowy E 200 oraz jego sole: sorbinian potasu E 202 i sorbinian wapnia E 203 mogą być stosowane do:
a) Polskiego Wina,
b) Polskiego Wina aromatyzowanego,
c) napojów winopochodnych owocowych, w tym napojów winopochodnych owocowych aromatyzowanych,
d) napojów winopodobnych owocowych, w tym napojów winopodobnych owocowych aromatyzowanych,
e) napojów niskoalkoholowych, w tym napojów niskoalkoholowych aromatyzowanych,
f) wina owocowego aromatyzowanego
- w dawce do 200 mg/l;
5) dwutlenek siarki i siarczyny wymienione w tabeli 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia, mogą być stosowane do:
a) Polskiego Wina,
b) Polskiego Wina aromatyzowanego,
c) napojów winopochodnych owocowych, w tym napojów winopochodnych owocowych aromatyzowanych,
d) napojów winopodobnych owocowych, w tym napojów winopodobnych owocowych aromatyzowanych,
e) napojów niskoalkoholowych, w tym napojów niskoalkoholowych aromatyzowanych,
f) wina bezalkoholowego owocowego,
g) wina owocowego aromatyzowanego
- w dawce do 200 mg/l,
6) kwas metawinowy E 353 może być stosowany do Wina Polskiego i Wina Polskiego aromatyzowanego w dawce do 100 mg/l,
7) następujące substancje słodzące mogą być stosowane do niżej wymienionych fermentowanych napojów winiarskich:

Środek spożywczy


Numer substancji wg systemu oznaczeń Unii Europejskiej


Nazwa substancji


Maksymalna dawka mg/l

Napoje winopodobne owocowe, w tym napoje winopodobne owocowe aromatyzowane; napoje winopochodne owocowe, w tym napoje winopochodne owocowe aromatyzowane; napoje niskoalkoholowe, w tym napoje niskoalkoholowe aromatyzowane E 950 Acesulfam K 350
E 951 Aspartam600
E 954 Sacharyna i jej sole: sodowa, potasowa i wapniowa80
E 959 Neohesperydyna DC20
E 955 Sukraloza 50
E 962 1) Sól aspartamu i acesulfamu 350 2)
1) Określone maksymalne dawki soli aspartamu i acesulfamu są pochodną określonych maksymalnych dawek jej części składowych: aspartamu (E951) i acesulfamu K (E 950). Maksymalne dawki określone dla aspartamu (E 951) i acesulfamu K (E 950) nie mogą być przekroczone w wyniku użycia soli aspartamu i acesulfamu, pojedynczo lub łącznie z E 950 lub z E 951.
2) Maksymalna dawka w przeliczeniu na acesulfam K.

§ 47.

Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych i substancji pomagających w przetwarzaniu (Dz. U. Nr Nr 94, poz. 933 oraz z 2005 r. Nr 79, poz. 693).

§ 48.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

MINISTER ZDROWIA




1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 216, poz. 1607).
2) Rozporządzenie wdraża postanowienia:
1) dyrektywy Rady 89/107/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących dodatków do żywności dopuszczonych do użytku w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 40 z 11.02.1989, str. 27; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 9, str. 311, z późn. zm.),
2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/34/WE z dnia 30 czerwca 1994 r. zmieniającej dyrektywę 89/107/EWG o ujednoliceniu przepisów prawa Państw Członkowskich w zakresie substancji dodatkowych do żywności, dopuszczonych do stosowania w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia dla ludzi (Dz. Urz. WE L 237 z 10.09.1994, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 13, str. 286),
3) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/35/WE z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie substancji słodzących używanych w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 237 z 10.09.1994, str. 3; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 13, str. 288, z późn. zm.),
4) dyrektywy 94/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie barwników używanych w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 237 z 10.09.1994, str. 13; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 13, str. 298),
5) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 95/2/WE z dnia 20 lutego 1995 r. w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 61 z 18.03.1995, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 15, str. 50, z późn. zm.),
6) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 96/83/WE z dnia 19 grudnia 1996 r. zmieniającej dyrektywę 94/35/WE o substancjach słodzących przeznaczonych do stosowania w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 48 z 19.02.1997, str. 16; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t 18, str. 253),
7) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 96/85/WE z dnia 19 grudnia 1996 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE o substancjach dodatkowych innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 86 z 28.03.1997, str. 4; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz 13, t. 18, str. 280),
8) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/72/WE z dnia 15 października 1998 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE o substancjach dodatkowych innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 295 z 04.11.1998, str. 18; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 21, str. 126),
9) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/5/WE z dnia 12 lutego 2001 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE o substancjach dodatkowych innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 55 z 24.02.2001, str. 59; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 26, str. 195),
10) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/52/WE z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE w zakresie warunków stosowania substancji dodatkowej E 425 konjac (Dz. Urz. WE L 178 z 17.07.2003, str. 23; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 31, str. 391),
11) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/114/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE o substancjach dodatkowych innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 24 z 29.01.2004, str. 58; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 32, str. 708),
12) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/115/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. zmieniającej dyrektywę 94/35/WE o substancjach słodzących przeznaczonych do stosowania w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 24 z 29.01.2004, str. 65; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 32, str. 715),
13) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/52/WE z dnia 5 lipca 2006 r. zmieniającej dyrektywę 95/2/WE w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące oraz dyrektywę 94/35/WE w sprawie substancji słodzących używanych w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 204 z 26.07.2006, srt. 10).




Załączniki do dokumentu : rozp_doz_zywnosc__19082008.pdf



Wersja do drukuPowrót


Data publikacji:
       2008-09-19
Opublikowany przez: Małgorzata Woźniak-Juhre

Statystyka strony: 10736 wizyt

 
 

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek.

Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

Biuletyn Informacji Publicznej
 
2001-2019 © by Ministerstwo Zdrowia.